Strona główna

Sprawy bieżące

Więcej o nas

Prezentacje

druki

Kontakt

Wanda Skowron

Przywracając pamięci

Przywracając pamięci dorobek krajoznawców spod znaku PTK wydaje się koniecznym - choćby wybiórczo - pokazać dokonania w dziedzinie fotografii krajoznawczej osób, które fotografię taką uprawiały nie będąc jednak zawodowymi fotografikami. - Osób, których dorobek osobisty w tej dziedzinie był znaczący.

Wybrałam, z licznej grupy, tylko dwa nazwiska i jedno wydawnictwo, gdzie prace były prezentowane - Kazimierza Kulwiecia, uczonego i pedagoga, wieloletniego prezesa PTK oraz redaktora i wydawcę "Ziemi", oraz Mikołaja Wisznickiego, zawodowego wojskowego, artysty malarza, również członka władz Towarzystwa, który nadał kształt estetyczny "Ziemi".

Wydawnictwem, na przykładzie którego pokazano dorobek fotograficzny obu krajoznawców, jest "Ziemia". - W przypadku Kazimierza Kulwiecia w latach 1910 - 1930, Mikołaja Wisznickiego w latach 1910 - 1925 (czyli w okresach, w których publikowali).

Pracę niniejszą podjęto jako znak sprzeciwu w stosunku do głosów poddających dziś w wątpliwość istnienie fotografii krajoznawczej.

"Ziemia" 1910 - 1930

Autor fotografii - Kazimierz Kulwieć

L.p. Tytuł fotografii Autor i tytuł publikacji, przy której fotografia została zamieszczona Rok Nr Str. Uwagi
1 "Kamień Filaretów". K. Kulwieć - "Żywe kamienie". 1910 1 1  
2 "Kamień z pod Maciejowic". K. Kulwieć - "Żywe kamienie". 1910 1 1  
3 "Urna kamienna, wykopana w Nowogródzkiem". K. Kulwieć - "Żywe kamienie". 1910 1 4  
4 "Pasterz wiejski w Augustowskiem". K. Kulwieć - "Kanał Augustowski". 1910 3 33  
5 "Nad Kanałem". K. Kulwieć - "Kanał Augustowski". 1910 3 38  
6 "Białorusinka w stroju odświętnym". - 1910 7 109  
7 "Zamek kamieniecki w stanie obecnym". Warnkówna Jadwiga - "Na dawnej rubieży". 1910 10 152  
8 "Zamek w Chocimiu od strony miasta". Warnkówna Jadwiga - "Na dawnej rubieży" cz. IV. 1910 12 183  
9 "Przeprawa przez Dniestr ze Żwańca do Chocimia". Jankowski E. ... "Lazurowe wybrzeże". 1910 12 187  
10 "Hodowla goździków w Saint - Jean". Jankowski E. ... "Lazurowe wybrzeże" cz. 2. 1910 13 204  
11 "Hodowla goździków w Saint - Jean". Jankowski E. ... "Lazurowe wybrzeże" cz. 2. 1910 13 205  
12 "Araukarye przy drodze z Ville-franche do Nicei". Jankowski E. ... "Lazurowe wybrzeże" cz. 4. 1910 15 235  
13 "Z wycieczki Pol. Tow. Krajoznawczego do Otwocka w 1909 r.". Janowski Al. - "W Otwocku". 1910 22 339  
14 "Wenta pod Popielanami". Jaczynowski Adam - "Żmudź i Żmudzini". 1910 22 340  
15 "Niemen pod Balwierzyszkami". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1910 23 361  
16 "Kamień pod Szauliszkami". Kulwieć K. - "Kamień pod Szauliszkami". 1910 45 717  
17 "Sosna w Drobindze". Kulwieć K. - "Sosna w Drobindze". 1910 49 777  
18 "Typy litewskie" (z pow. Maryampolskiego). B. Janusz - "Pokolenie Smoka Wawelskiego". 1910 51 801 Kobieta i mężczyzna (zdjęcia nie dotyczą artykułu)
19 "Z Powiatu Święciańskiego". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 13 200  
20 "Włościanka z pod Gostynina". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 16 247  
21 "Krzak różanecznika żółtego". K. Kulwieć - "Różanecznik żółty". 1911 19 291  
22 "Dwór w Czermnie od frontu". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". 1911 49/50 811  
23 "Modrzew w Czermnie". K. Kulwieć - "Dwór w Czermnie". 1911 49/50 811  
24 "Tyły domu w Czermnie". K. Kulwieć - "Dwór w Czermnie". 1911 49/50 811  
25 "Wieś litewska Popilikalnis nad jeziorem Ukaj pow. Święciański". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 50 833  
26 "Krajobraz pustynny w okolicach Nieborowa" (p. Łowicki). Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 2 17  
27 "Mazur z pod Maciejowic" (pow. Garwoliński). Cykl - "Typy ludowe". 1912 3 44  
28 2 zdjęcia przedstawiające sosnę. K. Kulwieć - "Ze skarbów naszej przyrody". 1912 3 46 Pod zdjęciami brak tytułów
29 "Koniec szosy na granicy gub. radomskiej i piotrkowskiej pod przedborzem". K. Kulwieć - "Z naszych stosunków komunikacyjnych". 1912 5 78  
30 "Typy rybaków - Łotyszów z nad ujścia Świętej (okolice Połągi)". Cykl - "Typy ludowe". 1912 6 81  
31 "Jezioro Zawiszcze na Polesiu (pow. Piński)". Al. Janowski - "W salonach Ratusza". 1912 9 147 Nie jest ilustracją wprost do artykułu
32 "Gniazdo bobra w Emilczynie" (pow. Zwiahelski). W. Nałkowski - "Polesie". 1912 42 680  
33 "Jezioro Zawiszcze" (pow. Piński). d. c. W. Nałkowski - "Polesie". 1912 43 689  
34 "Kościół w Emilczynie" (Polesie Wołyńskie). d. c. W. Nałkowski - "Polesie". 1912 43 690  
35 "Pomnik Maryi z Radziwiłłów Wincentowej Krasińskiej w Opinogórze". E. Nowicka - "Opinogóra". 1912 45 721  
36 "Pałacyk gotycki w Opinogórze". E. Nowicka - "Opinogóra". 1912 45 724  
37 "Koszykarz z pod Pren" (pow. Maryampolski). Cykl - "Typy ludowe". 1912 46 745  
38 "Piaski lotne, zasypujące łąkę w okolicach Nieborowa, pow. Łowicki". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 47 753  
39 "Czarna Hańcza pod Strzelowizną, pow. Augustowski". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 48 777  
40 "Berezyna pod Hlewinem, pow. Borysławski". K. Kulwieć - "Z nad Berezyny (Garstka wspomnień z wycieczki "Szlakiem Napoleońskim")". 1912 49 779  
41 "Niemen przy ujściu Drobingi (pod Prenami)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 1 1 Karta tytułowa
42 "Poleszuk z Oharewicz pow. Słucki". Cykl - "Typy ludowe". 1913 9 133  
43 "Barcie na sosnach w okolicach Emilczyna, pow. Zwiahelski" (Wołyń). Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 10 153  
44 "Wydmy nad Niemnem pod wsią Mizerami (koło Druskiennik) pow. Sejneński". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 11 161 Karta tytułowa
45 "Jezioro Raźno, pow. Przeżycki (Inflanty Polskie)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 20 332  
46 Jezioro Wigierskie, pow. Suwalski". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 20 333  
47 "Chłop z Bakoty nad Dniestrem, pow. Uszycki". Cykl - "Typy ludowe". 1913 33 544  
48 "Krajobraz wydmowy z okolic Połągi, pow. Grobiński". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 39 629 Karta tytułowa
49 "Piaskownica pospolita" (Ammofila Arenaria Link). R. Kobendza - "Trzy rzadkie rośliny w lasach ciechocińskich". 1913 40 657  
50 "Ujście Rąży do Bałtyku pod Połągą, pow. Grobiński". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 48 780  
51 "Czarna Hańcza przy ujściu do jeziora Wigierskiego". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 50 805 Karta tytułowa
51 "Ambona w Kaplicy Św. Kazimierza w Katedrze Wileńskiej".   - 1914 9 nlb. Na końcu numeru
52 "Jezioro Raźno w Inflantach polskich" (pow. Rzeczycki). - 1914 11 nlb. Na końcu numeru
53 "Brzeg Niemna przy półwyspie birsztańskim". - 1914 13 nlb. Na końcu numeru
54 "Jezioro Ukaj, pow. Święciański, widok z piłkalni pod Ginutanami". - 1914 27 nlb. Na końcu numeru
55 "Wisła między Kazimierzem, a Puławami". - 1914 31 nlb.  
56 "Brzeg Dniestru pod Bakotą". Al. Janowski - "Żegluga na Dniestrze". 1919 33-35 549  
56 "Pałac i park w Natolinie". E. Nowicka - "Natolin". 1920 2 41  
57 "Stara Litwinka i młoda Polka z pod Pren". M. Fedorowski - "Panowie i ich poddani na Rusi Litewskiej". 1922 5 184  
58 "Dolina Ladawy". St. Małkowski - "O ideach przewodnich Polskiego Muzeum Ziemi". 1922 6 207  
59 "Wycieczka prof. Kulwiecia, Rudzkiego i Wisznickiego w 1909 roku. Widok z groty na Dniestr pod Ladawą.". "Z dawnych wycieczek". 1925 9 157 Strona tytułowa numeru
60 "Jary cimoszewickie". K. Kulwieć - "Zarys geograficzny Ziemi Nowogródzkiej". 1925 10-12 179 Dwie fotografie
61 "Wigry, Zatoka harcerska". K. Kulwieć - "Nad jeziorem Wigierskim". 1929 24 437  
62 "Wigry pod Gawrychami". K. Kulwieć - "Nad jeziorem Wigierskim". 1929 24 439  
63 "Z Polesia". R. Horoszkiewicz - "Rok 1863 na Polesiu". 1930 2 28  

"Ziemia" 1910 - 1925

Autor fotografii - Mikołaj Wisznicki

L.p. Tytuł fotografii Autor i tytuł publikacji, przy której fotografia została zamieszczona Rok Nr Str. Uwagi
1. "Pałac w Falentach od strony parku". Wisznicki M. - "Tablica w Falentach". 1910 1 11  
2. "Kościół w Chodlu po ostatniej przebudowie". "Chodel". 1910 4 57  
3. "Sylweta zamku kamienieckiego". Warnkówna Jadwiga - "Na dawnej rubieży". 1910 9 137  
4. "Brama Ruska w Kamieńcu". Warnkówna Jadwiga - "Na dawnej rubieży". 1910 9 138  
5. "Świerk "kandelabrowy" w Syłgudyszkach". Dyakowski B. - "Pomniki przyrody żywej". 1910 14 213  
6. "Jezioro Jesiata w pow. Święciańskim". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1910 18 273 Zbiory PTK
7. "Pawilon Wystawy przyrodniczej w Bagateli". K. Kulwieć - "Krajoznawstwo na wystawie miast - ogrodów i przyrodniczej". 1910 26 404  
8. "Dział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego". K. Kulwieć - "Krajoznawstwo na wystawie miast - ogrodów i przyrodniczej". 1910 26 405  
9. "Krużganek wewnętrzny w pawilonie wystawowym". K. Kulwieć - "Krajoznawstwo na wystawie miast - ogrodów i przyrodniczej". 1910 26 406  
10. "Grusza polna". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1910 27 417  
11. "Portal w Czerwińsku". "Portal w Czerwińsku". 1910 31 488 Brak autora, tylko można domniemywać, iż jest nim M. Wisznicki
12. "Jodła wywrócona". Thugutt St. - "Bór Łysogórski". 1910 33 520 Ze zbiorów PTK
13. "Gołoborze". Thugutt St. - "Bór Łysogórski". 1910 33 521  
14. "Podróż konno na Czarnomorze". Sosnowski Paweł - "Karpaty". (dokończenie) 1910 51 808  
15. "Prut pod Jaremczem". Sosnowski Paweł - "Karpaty". (dokończenie) 1910 51 809  
16. "Z powiatu kijowskiego". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 7 109  
17. "Z okolic Warszawy (pod Milanówkiem)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 9 129  
18. "Wnętrze izby Pawlinów w Retkach, pow. Łowicki". Janowski Al. - "Izba łowicka". 1911 12 184  
19. "Jezioro Ukaj w pow. Święciańskim". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 16 241  
20. "Baszta wjazdowa". M. W. - "Zamek w Janowie". 1911 16 244  
21. "Most zwodzony". M. W. - "Zamek w Janowie". 1911 16 244  
22. "Zamek w Janowie". M. W. - "Zamek w Janowie". 1911 16 245  
23. "Stary park w Wachnówce, pow. Lipowiecki (Ukraina)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 18 273 Karta tytułowa
24. "Baszta wjazdowa zamku Chęcińskiego i reszta bramy". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Chęcinach". 1911 18 280  
25. "Zamek Chęciński od północnego zachodu". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Chęcinach". 1911 18 281  
26. "Chęciny od strony Kielc". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Chęcinach". 1911 18 282  
27. "Zamek Chęciński od zachodu". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Chęcinach". 1911 18 282  
28. "Dziedziniec dolny Zamku Chęcińskiego i Baszta Zachodnia". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Chęcinach". 1911 18 283  
29. "Widok dziedzińca górnego w stronę Kielc". Cykl - "Dwory, zamki, pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Chęcinach". 1911 18 283  
30. "Las w Emilczynie, podszyty zaroślami różanecznika żółtego". K. Kulwieć - "Różanecznik żółty". 1911 19 292  
31. "Zarośla różanecznika żółtego w pobliżu kościoła w Emilczynie". K. Kulwieć - "Różanecznik żółty". 1911 19 293  
32. "Zamek w Ogrodzieńcu od strony osady Ogrodzieńca". Cykl - "Dwory, zamki i pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Ogrodzieńcu". 1911 19 296  
33. "Zamek w Smoleniu". Cykl - "Dwory, zamki i pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Smoleniu". 1911 21 328  
34. "Suszenie sieci na Helu". A. Sujkowski - "Ziemia Kaszubów". 1911 22 351  
35. "Port w Helu". A. Sujkowski - "Ziemia Kaszubów". 1911 22 351  
36. "Z powiatu winnickiego". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 30 489  
37. "Bagno poleskie (pow. zwiahelski)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 32 521 Karta tytułowa
38. "Staw na Podolu (pow. winnicki)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 36 285 Karta tytułowa
39. "Zamek w Pieskowej Skale od zachodu". Cykl - "Dwory, zamki i pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Pieskowej Skale". 1911 38 624  
40. "Pieskowa Skała. Skała Sokola od południa (ze skał Wernyhory)". Cykl - "Dwory, zamki i pałace". A. Dygasiński - "Zamek w Pieskowej Skale". 1911 38 625  
41. "Krajobraz poleski (pow. zwiahelski)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 40 649 Karta tytułowa
42. "Zagroda podolska (pow. winnicki)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 40 656  
43. "Chata lubelska (z Urzędowa pow. janowski)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 40 657  
44. "Ś. p. Zygmunt Gloger przed swoim dworem (nowym) w Jeżewie".   1911 44 713 Karta tytułowa
45. "Stary dwór w Jeżewie". M. Federowski - "Zygmunt Gloger (Garstka wspomnień osobistych w pierwszą rocznicę zgonu)". 1911 44 715  
46. "Dawna gospoda flisacka na Solcu w Warszawie". Cykl - "Z zabytków sztuki i kultury polskiej". 1911 44 726  
47. "Z pow. zwiahelskiego". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1911 47 761 Karta tytułowa
48. "Z okolic Warszawy. W Milanówku". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 1 1  
49. "Zagroda księżacka w Retkach (pow. łowicki)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 8 113  
50. "Dąbrowa Wołyńska z gniazdami czapel w Hamerni pod Połonnem (pow. zwiahelski)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 13 197  
51. "Dunajec pod Jazowskiem (pow. sądecki)". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 15 229 Karta tytułowa
52. "Kościół Wniebowzięcia N. M. P. w Lublinie od ul. Kapucyńskiej". H. Wiercieński - "Kościół Wniebowzięcia N. M. P. w Lublinie". 1912 19 303  
53. "Pałacyk na Solcu nr 37 w Warszawie". J. Kwietniewski - "Nieznany pałacyk na Solcu w Warszawie". 1912 27 440  
54. "Spichrze na Solcu w Warszawie". J. Kwietniewski - "Nieznany pałacyk na Solcu w Warszawie". 1912 27 441  
55. "Widok Łysej Góry z klasztorem Św. Krzyża, widziany z pod góry Jeleniowej". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1912 41 657  
56. "Bagno poleskie (pow. zwiahelski)". W. Nałkowski - "Polesie". 1912 42 673  
57. "Głazy granitowe, wygładzone przez lodowce (pow. owrucki)". W. Nałkowski - "Polesie". 1912 42 676  
58. "Droga poleska, wysłana balami (pow. zwiahelski)". W. Nałkowski - "Polesie". 1912 42 681  
59. "Kurhany pod wsią Szemetycą (Pol. Wołyńskie)". W. Nałkowski - "Polesie". 1912 43 693  
60. "Ruiny zamku w Czorsztynie od zachodu". Cykl - "Dwory, zamki i pałace". M. W(isznicki) - "Czorsztyn". 1912 44 712  
61. "Czorsztyn - Zamek i wieś od wschodu". Cykl - "Dwory, zamki i pałace". M. W(isznicki) - "Czorsztyn". 1912 44 713  
62. "Miejsce przeprawy Wielkiej Armii. Na 1-szym planie wieś Studzianka, dalej za rzeką - Bryle". K. Kulwieć - "Z nad Berezyny (Garstka wspomnień z wycieczki "Szlakiem Napoleońskim")". 1912 59 792  
63. "Berezyna w miejscu przeprawy Wielkiej Armii - w głębi wieś Bryle". K. Kulwieć - "Z nad Berezyny (Garstka wspomnień z wycieczki "Szlakiem Napoleońskim")". 1912 49 793  
64. "Ulica w Studziance". K. Kulwieć - "Z nad Berezyny (Garstka wspomnień z wycieczki "Szlakiem Napoleońskim")". 1912 49 794  
65. "Pomnik J. Mianowskiego w kościele po-pijarskim w Warszawie". Al. Janowski - "50 - lecie Szkoły Głównej". 1912 50 803  
66. "Stare domy w Czeladzi, pow. Będziński". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 4 49 Karta tytułowa
67. "Stara karczma w Czeladzi, pow. Będziński". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 7 105  
68. "Kaplica przy pałacu w Książu Wielkim, pow. miechowski". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 9 129 Karta tytułowa
69. "Krzyż przydrożny w Uładówce pow. winnicki". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 18 305  
70. "Dawna karczma w Promni, pow. grójecki". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 27 445  
71. "Cerkiew we wsi Podłubach, pow. zwiahelski". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 33 545  
72. "Rynek w Kazimierzu na Wisłą, pow. puławski". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 34 549 Karta tytułowa
73. "Staw w parku nałęczowskim, pow. puławski". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1913 36 581 Karta tytułowa
74. "Urzędów, pow. janowski. Domy podcieniowe w Rynku". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 44 709 Karta tytułowa
75. "Część Rynku w Urzędowie, pow. janowski". Cykl - "Zabytki polskie". 1913 48 773 Karta tytułowa
76. "Typ gospodarza z Wzorków, pow. kielecki". Cykl - "Typy ludowe". 1913 52 840  
77. "Bydło świętokrzyskie (w Garbaczu, pow. opatowski)". St. Lencewicz - "Wyżyna Kielecko - Sandomierska". 1914 12 177  
78. Widok Łysej Góry z pod Góry Jeleniowej". d. c. St. Lencewicz - "Wyżyna Kielecko - Sandomierska". 1914 18 281  
79. "Łomy wapienne pod Górnem". St. Lencewicz - "Wyżyna Kielecko - Sandomierska". d. c. 1914 19 297  
80. "Miasto Borysów nad Berezyną". Cykl - "Z naszych krajobrazów". 1920 2 33  
81. "Łagów. Figury starej Kalwarii". St. Arnold - "Historia a regionalizm". 1925 1 10  
82. "Z Puszczy Łysogórskiej". J. Kołodziejczyk - "O Puszczy Jodłowej Stefana Żeromskiego". 1925 2 23  
83. "Z Puszczy Łysogórskiej". J. Kołodziejczyk - "O Puszczy Jodłowej Stefana Żeromskiego". 1925 2 28  

Uwaga:
Niekonsekwencja w pisowni skrótów oraz dużych i małych liter w oznaczeniu struktur administracyjnych pochodzi z zachowania oryginalnej pisowni prezentowanej w "Ziemi"

Temat opracowano w ramach działalności Komisji Historii i Tradycji ZG PTTK XV Kadencji.


Sprawdź nasz XHTML 1.0!
Strona Komisji Historii i Tradycji Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.
© Wszelkie prawa zastrzeżone.