Strona główna

Sprawy bieżące

Więcej o nas

Prezentacje

druki

Kontakt

Wanda Skowron

Miejsce nauki w procesie budowania
zorganizowanego ruchu krajoznawczego w kongresówce
Polskie Towarzystwo Krajoznawcze
1906 - 1916

JAK RODZIŁ SIĘ ZORGANIZOWANY RUCH KRAJOZNAWCZY

Poznajmy zatem inny, niż ten obowiązujący i jednostronnie uproszczony, zapis o powstaniu Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Odnajdujemy go w art. K. Kulwiecia - "O naukowej działalności Towarzystwa Krajoznawczego", zamieszczonym w "Ziemi", w Jubileuszowym roku XX- lecia PTK - 1926.

"... Tu i owdzie istniały, zresztą dość luźne, ugrupowania ludzi odpowiednio ukształconych, którym na sercu leżała sprawa kontynuowania prac naukowych w zakresie fizjografji, etnografji i innych gałęzi wiedzy krajoznawczej w Polsce. Istniały one przy różnych stowarzyszeniach krajoznawczych, mających specjalne, przeważnie gospodarcze lub ściśle zawodowe cele, jak lekarskie, ogrodnicze, rolnicze i t. p. i pod ich firmą i tarczą, nie jawnie lecz w ukryciu czuwały nad inicjatywą i wykonaniem tych prac badawczych dla kraju i nad krajem, na które oficjalnie koncesji od wszechwładnych rządów okupacyjnych uzyskaćby nie mogły.

Ugrupowaniem takim było grono przyrodników, istniejące od r. 1884 przy Towarzystwie Ogrodniczem Warszawskiem pod nazwą "Komisji Przyrodniczej", Komisja ta, korzystając z liberalniejszych nieco powiewów politycznych, jakie w Królestwie Polskim odczuć się dały po pierwszej rewolucji rosyjskiej (1905 r.), była inicjatorem i założycielem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, zalegalizowanego w Warszawie 9 listopada 1906 r. To też wiele materjału do wyjaśnienia sobie genezy prac Towarzystwa Krajoznawczego znaleść można zarówno w przedmowach i enuncjacjach redakcyjnych wymienionych powyżej wydawnictw ("Słownik Geograficzny", "Pamiętnik Fizjograficzny", "Kosmos"), jak również w rocznikach sprawozdawczych różnych towarzystw i organizacyj społecznych w okresie lat 1880 - 1906 istniejących, a między innemi - Towarzystwa Ogrodniczego Warszawskiego oraz w I roczniku Polskiego Tow. Krajoznawczego z r. 1906. Do źródeł tych sięgnąć należy, by zdać sobie sprawę z warunków ówczesnej pracy naukowej. Szerzenie oświaty wśród ogółu polskiego było prześladowane z całą zawziętością bezwzględności politycznej, a podejmowanie jakichś studjów naukowych dla dobra powszechnego było niedopuszczalne, jako mogące rzucać światło tam, gdzie utrzymywano ciemność, a tworzyć podwaliny życia narodowego Polski, tam gdzie lubowano się ruinami.

Nic więc dziwnego, że nieliczne wysiłki działaczy oświatowych polskich splatały się ściśle z prowadzonemi w pojedynkę oryginalnemi studjami naukowemi - gdyż jedne i drugie do tego samego zmierzały celu, jedne i drugie, nie mogąc istnieć jawnie, spotykały się w podziemiach konspiracji."

Czytaj dalej...


Sprawdź nasz XHTML 1.0!
Strona Komisji Historii i Tradycji Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.
© Wszelkie prawa zastrzeżone.