Strona główna

Sprawy bieżące

Więcej o nas

Prezentacje

druki

Kontakt

Janina Barbara i Zbigniew Twarogowie

Początki krajoznawstwa
na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej

Muzea krajoznawcze

Do najstarszych placówek muzealnych należy Muzeum w Ojcowie, założone pod koniec XIX w. przez archeologa-amatora, Stanisława J. Czarnowskiego (1847-1929). Początkowo zbiory znajdowały się w budynku zdrojowym "Goplana" (ryc. 28), a po urządzeniu wystawy archeologiczno-przyrodniczej w 1908 r. - w salce nad bramą wjazdową do zamku (ryc. 29). Wśród eksponatów był zielnik rzadkich roślin, starannie ułożonych i oznaczonych przez p. Gampfa, nadleśniczego w Ojcowie. Współorganizatorami muzeum w Ojcowie, razem z S.J. Czarnowskim, badaczem ojcowskich jaskiń, byli: miejscowy fotograf - Baltazar Wolniewicz, archeolog - dr Leon Kozłowski (1892-1944), oraz dzierżawca dóbr ojcowskich, Waligórski. Muzeum wzbogacało się darami od gości, a także okazami zbieranymi podczas wycieczek. Zbiory minerałów i skamielin katalogował J. Chełmiński, a wyposażenie muzealne zakupiono z dochodów uzyskanych z teatralnych przedstawień amatorskich. Zarówno opieka członków PTK, jak i nowopowstałego Towarzystwa Przyjaciół Ojcowa, przyczyniła się do pomnożenia eksponatów muzealnych.

rycina
Ryc. 28. Zakład wodoleczniczy "Goplana" w Ojcowie. Ze zbiorów archiwalnych Ojcowskiego Parku Narodowego
rycina
Ryc. 29. Brama zamku ojcowskiego. Siedziba Muzeum Regionalnego PTTK w latach 1908-1988. Fot. J. Partyka

Niestety, w czasie pierwszej wojny światowej zbiory Muzeum zostały rozgrabione. W 1920 r. Zarząd Główny PTK przeznaczył skromny fundusz na rzecz Muzeum i zlecił nad nim opiekę Oddziałowi PTK w Krakowie. W 1935 r. otwarto nową ekspozycję, a Muzeum znalazło się pod opieką Uzdrowiska Ojców. W 1936 r. kustoszem Muzeum został Feliks Przyjemski. Zbiory zinwentaryzowano (2094 pozycje) i zgromadzono je w 4 działach: archeologicznym, botanicznym, zoologicznym i fotograficznym. Liczba zwiedzających muzeum w 1936 r. wyniosła 3593 osoby , a w 1938 r. - 5 628 osób. Zbiorami zajmowała się kustosz, Danuta Mejro, historyk sztuki i etnograf. I znowu trud wielu zbieraczy-krajoznawców, a także naukowców, zniszczyła druga wojna światowa.

Reaktywowaniem placówki po wojnie zajął się dr Wiktor Medwecki (ryc. 22), prezes Oddziału PTK w Krakowie, a w 1988 r. Muzeum przeniesiono do budynku "Bazar Warszawski" (ryc. 30, 31).

rycina
Ryc. 30. Bazar Warszawski w Ojcowie. Siedziba Muzeum Regionalnego PTTK od 1988 r. Fot. J. Partyka
rycina
Ryc. 31. Fragment obecnej wystawy w Muzeum Regionalnym PTTK w Ojcowie. Fot. J. Glanowski

W 1912 r. powstało Muzeum Regionalne PTK w Olkuszu z inicjatywy pp. Paderewskiego, Piątkowskiego i inż. Osmołowskiego, twórcy kolekcji geologicznej i pierwszego kuratora zbiorów, które wzbogaciła darowizna Stanisława J. Czarnowskiego. Lokal wynajęto od Banku Kredytowego Spółdzielczego, kustoszem muzeum był p. Mrożewski. Biblioteka krajoznawcza liczyła 240 tomów, zgromadzono liczne dokumenty, monety polskie, rosyjskie, chińskie, medale, plany miasta, fotografie itp. Pierwsza wojna światowa przerwała działalność muzeum, zaś w latach 1926-1927 odeszli z Olkusza nauczyciele szkół średnich zaangażowani w pracach PTK, co również zahamowało rozwój tej placówki.

W następnych latach dotacje Oddziału PTK przyczyniły się do poprawy sytuacji. W 1939 r. muzeum pozostawało pod opieką prof. Antoniego Wiatrowskiego (1889-1957) prezesa Oddziału PTK w Olkuszu. Po drugiej wojnie światowej muzeum reaktywowało swoją działalność. Mieści się obecnie w zabytkowej kamienicy "Batorówka", przy olkuskim rynku, siedzibie Oddziału PTTK i jest dostępne dla zwiedzających (ryc. 32).

rycina
Ryc. 32. Olkusz - fragment rynku; na rogu zabytkowa kamienica "Batorówka", siedziba Muzeum Regionalnego PTTK. Fot. J. Partyka

Ciąg dalszy...


Sprawdź nasz XHTML 1.0!
Strona Komisji Historii i Tradycji Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.
© Wszelkie prawa zastrzeżone.