Strona główna

Sprawy bieżące

Więcej o nas

Prezentacje

druki

Kontakt

Adam Czarnowski

Biblioteczki i biblioteki krajoznawcze oraz turystyczne

Wśród publikacji popularyzujących krajoznawstwo i turystykę wyróżniają się serie wydawnictw ciągłych, oznaczone wspólną nazwą "Biblioteka...", lub "Biblioteczka..." z określeniem tematyki. Liczne tego rodzaju edycje noszą miano: "krajoznawcza", "turystyczna", "wczasowa", "wycieczkowa", "geograficzna", "przyrodnicza", "regionalna" itp.

Poza seriami, którym nadano umowne nazwy "Biblioteka" lub "Biblioteczka", wychodziły też inne cykle: "Zeszyty", "Materiały metodyczno-szkoleniowe" oraz cykle przewodników, w tym np. "Trasy turystyczne", "Szlaki wielkich ludzi", "Szlaki historii", "Informatory dla wycieczek", "Okolice schronisk", "Wczasy turystyczne w górach" itp.

rycina

Wszystkie te publikacje wiążą się z kulturą i obyczajowością, przyczyniając się poprzez czytelnictwo do poszerzania wiedzy o kraju, a także o jej nośniku, jaką jest turystyka. Ukazały się one w postaci małych, ilustrowanych broszur w tzw. "kieszonkowym", typowym formacie oznaczanym: cyframi 8, 16, a rzadziej 14 lub 20 (wysokość dłuższej krawędzi w cm) oraz o zmiennej objętości: 8, 12, 16 i więcej stron, a w seriach przewodników nawet ponad 100 stron. Teksty, o bogatym wachlarzu tytułowym, wyszły spod pióra wielu autorów, a wydali je liczni edytorzy, nadając im bieżącą numerację, z reguły bez przewidzianego zakończenia serii, a także jednolitą szatę graficzną, opatrzona zwykle znakiem (logo) wydawcy lub nakładcy.

Rys historyczny

"Biblioteki" itp. serie wydawano już w XIX w., a ich tematyka obejmowała z reguły "dzieła wyborowe" literatury pięknej, podróżniczej, historii, kultury i różnych dziedzin wiedzy. Poszczególne edycje kontynuowano przez kilka lub więcej lat, a niektóre przetrwały następne stulecie, jak np. "Biblioteka Krakowskiego Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa", czy liczne serie "Biblioteki Polskiej" wydawane we Lwowie, Krakowie, Londynie i Bydgoszczy.

Wiele nowych wydawnictw cyklicznych pojawiło się na początku XX. Była to np. "Biblioteczka Uniwersytetów Ludowych" edycji znanej firmy Gebethner i Wolf, która wydawała następnie "Biblioteki" o różnej tematyce. Węższą działalność w podobnym zakresie wykazywały niektóre stowarzyszenia np. Zrzeszenie Polskich Nauczycieli Geografii we Lwowie, które w latach 1931-1934 wydawało "Biblioteczkę Geograficzno-Podróżniczą", a także redakcje periodyków np. "Czasu" w okresie 1933-1939 i in.

rycina

Pierwsze, typowe serie o tematyce krajoznawczej ukazały się w 1909 r. z inicjatywy i nakładem działacza Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego Stanisława Graeve, etnografa, założyciela i prezesa Oddziału PTK oraz fundatora muzeum w Kaliszu.

Dalszy rozwój podobnych publikacji wiązał się nadal z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym, m.in. z Sekcją Miłośników Warszawy po roku 1912, chociaż nie formowano ich w "biblioteczki". Natomiast w latach 1926-1933 wydano cykl popularnych broszur krajoznawczych w postaci "Biblioteczki Wycieczkowej"; a w 1939 r. rozpoczęto "Bibliotekę Turystyczną". Opracowania te były oparte o Komisję Wydawniczą, a poszczególne tytuły opatrywano znakiem Towarzystwa.

Komisji Wydawniczej przewodniczyli wybitni działacze Towarzystwa i naukowcy: około 1930 r. Leon Ostaszewski, w latach 1932-1934 Aleksander Patkowski, następnie, od kwietnia 1934 do sierpnia 1935 Włodzimierz Antoniewicz (zastępcą był Gustaw Wolff), a później Julian Krzyżanowski.

rycina

Osobnym przedsięwzięciem była "Biblioteczka krajoznawcza" czasopisma "Orli Lot" w latach 1921-1924, redagowana przez Leopolda Węgrzynowicza, przewodniczącego Kół Krajoznawczych Młodzieży Szkolnej PTK.

Ponadto, w latach 1920 ukazywały się seryjne broszury oraz ilustrowane przewodniki z opisami niektórych miast i regionów wydawane przez Ministerstwo Robót Publicznych, następnie przez Ministerstwo Komunikacji; była to inicjatywa dr. Mieczysława Orłowicza, kierownika referatu turystyki w tych resortach oraz działacza PTT i PTK. W końcu lat 1930 wydano nowe broszury przy udziale Ligi Popierania Turystyki i Polskich Kolei Państwowych, co wiązało się z akcją propagandy ruchu turystycznego przez czynniki rządowe.

Trzeba jeszcze odnotować działalność Księgarni Geograficznej "Orbis" w Krakowie. W latach 1924-1927 ukazała się tam, z inicjatywy prof. Ludomira Sawickiego, naukowca-geografa, założyciela i działacza Krakowskiego Oddziału PTK, "Biblioteczka Geograficzna".


rycina

Znaczący rozkwit tego rodzaju publikacji nastąpił po drugiej wojnie światowej w związku z rozwojem turystyki masowej oraz wczasów od 1947 r., z apogeum w latach 1950. Liczne serie wydawało początkowo PTK, a następnie PTTK, m. in. na Ziemiach Zachodnich i Północnych w ramach programowej działalności upowszechniania wiedzy o Polsce i miłości ojczystego kraju.

Prace organizacyjne podjęto już na pierwszym zebraniu PTK 4 listopada 1945 r. Na początku następnego roku powołano Komisję Wydawnictw Przewodnikowych oraz Redakcję "Biblioteczki Krajoznawczej", pod kierunkiem dr. M. Orłowicza. Następnie utworzono Komisję Wydawniczą z przewodniczącą R. Danysz-Fleszarową. 29.X.1946 zawarto umowę ze Spółdzielnią Wydawniczo-Oświatową "Czytelnik" na wydanie, w ramach działającego tam Wydawnictwa Popularno-Naukowego "Wiedza Powszechna", wspomnianej "Biblioteczki". Obejmowała ona dwa cykle: "Wiedza o Polsce", czyli krótkie monografie regionalne (pod redakcją St. Tazbira, następnie J.Kołodziejczyka) oraz przewodniki: "Wycieczki po kraju" (pod redakcją M.Orłowicza). Uzgodniono honoraria, "kieszonkowy" format broszur i niską cenę sprzedażną; dla PTK zastrzeżono 500 gratisowych egzemplarzy. Realizacja tego zamierzenia posuwała się jednak wolno z powodu braku autorów, a także słabego poziomu tekstów. Pierwsze pozycji ukazały się po dwóch latach.

rycina

Kolejnym partnerem PTK stał się Instytut Wydawniczy "Nasza Księgarnia". W końcu 1947 r. uzgodniono edycję obszernych, ilustrowanych książek w serii: "Biblioteka PTK - Piękno Polski" (pod redakcją K.Staszewskiego); realizowano je dopiero w 1950 r.

W 1948 r. zostało zawarte porozumienie PTK z Warszawską Spółdzielnią Wydawniczą Polskie Archiwum Krajoznawcze i Fotografii Dokumentalnej (PAKiFD) w sprawie edycji "Popularnej Biblioteki Krajoznawczej". Towarzystwo zakupiło w tej Spółdzielni 20 udziałów i desygnowało do Zarządu Z. Przyborowskiego oraz do Rady Nadzorczej R. Danysz-Fleszarową oraz K. Staszewskiego; współdziałanie kontynuowano po przekształceniu PAKKiFD w kolejne Wydawnictwa.

rycina

Z końcem 1948 r. została nawiązana współpraca z Funduszem Wczasów Pracowniczych. Początkowo był to cykl broszur (jako odbitek z "Ziemi") o miejscowościach wczasów zimowych, wskazanych przez FWP. W następnym roku powołano Komitet Wydawnictw PTK i FWP, a w ZG PTK utworzono Wydział Wydawniczy, któremu przewodniczył wiceprezes Towarzystwa Marek Arczyński, sekretarzem został Wacław Kowalski, a członkami Stanisław Lenartowicz, Kazimierz Staszewski i Zbigniew Tokarski; pracownikiem był Stefan Kobrzyński. Utworzono także Komitet Redakcyjny Wydawnictw Informacyjnych pod redakcją Reginy Danysz-Fleszarowej.

Broszury ukazywały się nakładem ZG PTTK, jako "Biblioteczka Krajoznawczo-Wczasowa" (1949-1950) oraz wydane przy współpracy. FWP i CRZZ, nakładem SIW "Kraj", jako "Popularna Biblioteka Krajoznawca" i "Popularna Biblioteka Wczasowa" (1949-1951), "Biblioteka Turystyczna" (1951-1953), a wreszcie "Biblioteczka Wczasowa" (1951-1953) na zlecenie Komitetu ds. Turystyki.


rycina

Tymczasem Komisja Wydawnicza ZG PTTK przygotowała plan tematów, postulowanych m.in. przez komisje turystyki kwalifikowanej. Były wśród nich nie zrealizowane wcześniej 43 tytuły "Biblioteki krajoznawczej" i ponadto nowe propozycje do "Popularnej biblioteki krajoznawczej". Poza tym Komisja przewidziała wydanie ponad 20 pozycji innego rodzaju publikacji krajoznawczych np. albumów. Lansowano przede wszystkim tytuły dotyczące terenów o nasilonym ruchu turystycznym.

Do roku 1954 realizowano nakłady w ścisłej współpracy z następcami PAKiFD: Spółdzielczym Instytutem Wydawniczym "Kraj", następnie Wydawnictwem Sport i Turystyka, które wydawały ponadto edycje własne. Plany wydawnicze uzgadniano m.in. z okręgami PTTK i ustalano z paroletnim wyprzedzeniem; podejmowano też prace redakcyjne i recenzyjne. W latach największego nasilenia produkcji (1951-1954) w wydawnictwie SIW "Kraj, następnie "Sport i Turystyka ukazało się 216 tytułów w nakładzie prawie 2 miliony egzemplarzy, tym ponad 50% "biblioteczek".

rycina

Trzeba dodać, że istniały znaczne trudności z kolportażem tych "biblioteczek", nie rozprowadzał ich bowiem Dom Książki. Sprzedaż odbywała się poprzez struktury Towarzystwa, m.in. przez oddziały (które otrzymywały 15% rabatu) i aktyw społeczny oraz przewodników, głównie na wycieczkach, odczytach i innych imprezach. Liczba oferowanych tytułów okazała się jednak zbyt duża, podobne tematy wychodziły bowiem u kilku edytorów, a brak było analizy popytu; pozostały zatem spore remanenty.

W późniejszym okresie, z powodu deficytu, wspomniane wyżej Wydawnictwa wycofały się z tak bliskiego współdziałania, realizując edycje własne lub na zlecenie. PTTK rozwinęło natomiast, w węższym już zakresie, swoją akcję wydawniczą, prowadzoną centralnie, a także przez ogniwa terenie, korzystając z usług Wydawnictwa Sport i Turystyka. W 1975 r. powołano Zakład Wydawniczo-Propagandowy PTTK, i od roku 1982 Wydawnictwo "Kraj" PTTK, w których lokowano własne nakłady. Takie rozwiązanie było korzystne dla Towarzystwa, które z biegiem lat znacznie się rozwinęło, a rozbudowane struktury organizacyjne wydawały liczne materiały informacyjne, metodyczne i szkoleniowe. Na uwagę zasługą serie realizowane w ramach działalności komisji społecznych ZG PTTK m.in.: "Biblioteczka Szkolnych Klubów Krajoznawczo-Turystycznych PTTK" Komisji Młodzieżowej, następnie Rady Programowej ds. Młodzieży Szkolnej, "Biblioteka Działacza Koła Zakładowego PTTK" Komisji Kół i Oddziałów Zakładowych PTTK, "Biblioteczka Turysty Górskiego" Komisji Turystyki Górskiej i Narciarskiej. Interesujące też były inicjatywy terenowe np. biblioteczki Oddziałów PTTK w Gliwicach, Kielcach i Krakowie oraz Dolnośląskiej Komisji Opieki nad Zabytkami we Wrocławiu.

rycina

Edycje "biblioteczek" podejmowały także różne placówki naukowe, stowarzyszenia, przedsiębiorstwa wydawnicze itp. Ukazały się np. Biblioteczki: Beskidzkiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, Towarzystwa: Miłośników Wrocławia, Jawora,. Torunia i in. Wiele opisów okolic schronisk i tras wycieczkowych wydało w swojej :Biblioteczce Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych. Specjalistyczną problematykę krajoznawczą w ujęciu popularno-naukowym zawarto m.in. w "Biblioteczce Geograficznej PZWS" i "Bibliotece Etnografii Polskiej PAN".

Ogółem, w latach 1920-1939 wydano ponad 10 "biblioteczek" i pokrewnych edycji o tematyce krajoznawczej i turystycznej, zawierających ponad 100 tytułów. W okresie 1947-1990 ukazało się około 40 "biblioteczek"; z prawie 690 tytułami, opracowanymi przez prawie 500 autorów; z czego kilkadziesiąt tematów powtórzono, w identycznych niemal wersjach. Około 50% takich serii wyszło w edycjach PTK i PTTK, a znaczną liczbę z pozostałych należy zawdzięczać inicjatywom Towarzystwa lub jego członkom.

Inspiratorzy edycji

Wydawanie "Biblioteczek" i "Bibliotek" podejmowano niemal spontanicznie nakładem PTK, a kontynuowano w PTTK, głównie z inicjatywy działaczy z różnych struktur Towarzystwa, w porozumieniu i przy współudziale związków zawodowych, FWP, władz centralnych, a także samorządowych, które partycypowały w kosztach. Wynajdywano wszelkie źródła publikacji, a nakłady realizowano w kilku oficynach wydawniczych, przeważnie w ścisłej z nimi współpracy. Zdarzało się jednak, że ambicje i zamierzenia przerastały możliwości i niektóre serie kończyły się już na pierwszym, lub paru tytułach.

rycina

Prace nad edycjami wspomnianych pozycji wydawniczych organizowano początkowo w Zarządzie Głównym Towarzystwa, tworząc doraźne zespoły, zwykle komitety redakcyjne związane z Komisją: Wydawniczą, a czasem i Historyczną oraz Krajoznawczą. Wśród działaczy tych zespołów wyróżnili się zwłaszcza: Regina Danysz-Fleszarowa, członek ZG PTK (1947-1948) i przewodnicząca Komisji Wydawniczej (1946-1949), Mieczysław Orłowicz, członek ZG PTK (1919-1950), następnie Zarządu PTTK, autor przewodników, Kazimierz Staszewski, sekretarz ZG PTK w latach 1935 i 1949-50, później członek prezydium ZG PTTK (1950-1955) i aktywista Komisji Krajoznawczej oraz Wydawniczej., także autor publikacji oraz Józef Kołodziejczyk, wiceprezes PTK (1947-1949). Działał też Stanisław Lenartowicz, członek Zarządu Towarzystwa, przewodniczący Komisji Wydawniczej (1949-1950) oraz Krajoznawczej ZG PTTK (1957-1958), autor przewodników, Marian Sobański, przewodniczący Komisji Propagandowo-Wydawniczej (1952-1965) i wiceprzewodniczący Komisji Krajoznawczej ZG PTTK, naczelny redaktor Spółdzielczego Instytutu Wydawniczego "Kraj", następnie Wydawnictwa Sport i Turystyka (1951-1955), autor licznych publikacji. Zasłużył się też Justyn Wojsznis, urzędujący członek Prezydium ZG PTTK (1950-1955), kierownik ww. redakcji w latach późniejszych. W pracach koncepcyjnych i komitetach redakcyjnych uczestniczyli ponadto działacze Towarzystwa: Marek Arczyński, Wacław Kowalski, Walery Przyborowski, Marian Ryczer, Franciszek Uhorczak, Zbigniew Tokarski i doraźnie kilka innych osób. Do aktywu należeli też przewodniczący Komisji Propagandowo-Wydawniczej: Zdzisław Wróblewski (1962-1964), Alfred Górny (1965-1967), i Zbigniew Tomkowski (1973).

Autorzy tekstów

Poszczególne teksty w ramach "Biblioteczek" wychodziły z reguły spod pióra, działaczy ruchu turystycznego i krajoznawczego, często wybitnych aktywistów PTK, następnie PTTK, związanych często z Komisja Wydawniczą. Czołową rolę w pierwszym okresie miał Aleksander Janowski . Wśród autorów byli też regionaliści a także znawcy niektórych dziedzin naukowych, często autorzy przewodników związani z warsztatem profesjonalnym. Wielu z nich przejawiało szczególną aktywność zarówno w zakresie wykonywania opisów miejscowości i okolic oraz tras wycieczkowych, jak również inicjatyw edytorskich oraz poszukiwania możliwości wydawniczych w różnego rodzaju instytucjach.

rycina

W latach powojennych wyróżnili się zwłaszcza: Kazimierz Saysse-Tobiczyk, turysta-krajoznawca, inspirator "biblioteczek" w Polskim Archiwum Krajoznawczym i Dokumentacji Fotograficznej, następnie SIW "Kraj", naczelny redaktor tego przedsiębiorstwa (1946-1950), autor licznych tekstów (głównie z terenów górskich), a następnie, wspomniany wyżej Marian Sobański, kierownik redakcji turystycznej Wydawnictwa SIW "Kraj", później "Sport i Turystyka" (1951-1956) oraz autor opracowań z terenu Sudetów i innych. Dużo inicjatyw wykazał Wacław Kowalski, zastępca sekretarza generalnego ZG PTK (1948-1949), członek Komisji Wydawniczej, inspirator "Biblioteczki Wczasowej" i autor szeregu tytułów z Sudetów, Pomorza i in.

rycinarycina

Wśród regionalistów największą aktywność wykazał Czesław Piskorski, działacz PTTK w Szczecinie, autor wielu przewodników (z terenu Pomorza Zachodniego) wydawanych z jego inicjatywy m.in. przez różne agendy Rad Narodowych w regionie, a także przez edytorów w kilku miastach polskich. Wśród innych autorów zasługują na uwagę działacze Towarzystwa, regionaliści: Zofia i Witold Paryscy oraz Tadeusz Zwoliński (Tatry i Podhale), Franciszek Mamuszka (Pomorze), Franciszek Jaśkowiak (Wielkopolska), Tadeusz Steć, Marek Staffa (Sudety), Sylwester Kowalczewski (Góry Świętokrzyskie) oraz Józef Kołodziejczyk, Kazimierz Staszewski (okolice Warszawy i in.). Szereg pozycji, zwłaszcza przewodników, inicjował, a także napisał dr Mieczysław Orłowicz. Byli również liczni, dość przypadkowi autorzy, którzy wykonywali opisy określonych okolic lub tras, znając je ze sporadycznego doświadczenia. Ogółem liczba autorów z kręgu Towarzystwa przekroczyła 200.

Autorzy związani z PTK, a później z PTTK, udzielali się także w innych środowiskach edytorskich, działając bezpośrednio w wydawnictwach, jak i innych stowarzyszeniach, czy instytucjach.

rycinarycina

W ramach niektórych "biblioteczek" Towarzystwa podejmowano także tematykę wiążącą się z zagadnieniami problemowymi oraz z metodyką poznawaniem kraju i turystyki np. "Biblioteczka Turysty Górskiego", "Biblioteczka Szkoleniowa Klubów Krajoznawczo-Turystycznych. PTTK", "Biblioteczka Organizatora Turystyki Wiejskiej" i kilka innych.

Edycje i wydawcy

Poniżej zostały wymienione typowe edycje "Biblioteczek" i "Bibliotek" oraz przykładowe wydania "serii" upowszechniających turystykę i krajoznawstwo, a także szkoleniowych realizowanych w takiej samej postaci wydawniczej. Ewidencja zawiera materiał zestawiony według tytułów i wydawców, ewentualnie nakładców w układzie chronologicznym, w dwóch częściach:

  1. Edycje Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (24 pozycje).
  2. Wybrane serie innych edytorów (27 pozycji).

Liczbę tytułów wydawniczych (tyt.) w poszczególnych seriach wykazano zgodnie z ich numeracją; w kilku jednak wypadkach liczby podano w przybliżeniu, gdyż nie udało się odnaleźć wszystkich egzemplarzy, ani ich wykazów (autor posiada niepełne wykazy w postaci roboczej). Podobnie, w przybliżeniu, podano nakłady.


rycinarycina

Opracowanie zostało przygotowane na podstawie warszawskich zasobów: Centralnej Biblioteki PTTK, Biblioteki Narodowej, Biblioteki Publicznej i Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, Centralnego Archiwum PTTK oraz zbiorów własnych autora, a także paru informacji, np. K.Mazurskiego i A.Rumińskiego z Wrocławia. Tekst nie wyczerpuje zapewne zagadnienia, zwłaszcza w zakresie wydawnictw regionalnych i pokrewnych.


rycinarycina

Ewidencja

Pozycje wydawnicze PTK i PTTK

  • Biblioteka Krajoznawcza, 10 tyt. 1909-1910, wydawca i nakład Stanisław Graeve, Oddział PTK, Kalisz.
  • Biblioteka krajoznawcza "Orlego Lotu", od nr 8 także Biblioteczka krajoznawcza, 13 tyt. 1921-1934, wydawca Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTK), Redakcja miesięcznika "Orli Lot", nakładem Księgarni Geograficznej "Orbis", Kraków, red. Leopold Węgrzynowicz.
  • Biblioteczka Wycieczkowa, 13 tyt. 1926-1933, wydawca i nakład Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, Komisja Wydawnicza, Warszawa.
  • Biblioteka Turystyczna, 1 tyt. 1939, wydawca i nakład Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, Warszawa.
  • Seria małych broszur, tekst uzgodniony z CRZZ, 10 tyt. ? 1946-1947 ?, nakł. 10 tys. egz., wydawca Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, nakład CRZZ.
  • Biblioteczka Krajoznawcza, 19 tyt. 1948-1950, nakł. 5 tys. i 2,5 tys., nakładem Zarządu Głównego PTK, wydawca PAKiFD.
  • Biblioteczka Krajoznawcza, kilka tyt. 1948, 1950, nakł. 15 tys., oprac. PTK, wydawca Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa "Czytelnik", Wydawnictwo Popularno-Naukowe "Wiedza Powszechna", Warszawa, red. J. Kołodziejczyk oraz M. Orłowicz.
  • Biblioteczka Krajoznawcza-Wczasowa, 10 tyt. 1949-1950, nakł. 20 tys., nakładem Zarządu Głównego PTK, Warszawa, wydawca PAKiFD i SIW "Kraj".
  • ZG PTK, Biblioteka PTK "Piękno Polski", 10 tyt. 1950, nakł. 5 tys., wydawca i nakład Instytut Wydawniczy Nasza Księgarnia, Warszawa, red. K.Staszewski.
  • Biblioteczka krajoznawcza, kilka tyt. 1956, nakładem Okręgu Lubelskiego PTTK.
  • Krajoznawcza Biblioteka Instrukcyjna, kilka tyt. 1959, wydawca ZG PTTK, Warszawa.
  • Biblioteczka Turysty PTTK, kilka tyt. 1965-1966, nakł. 10 tys., wydawca i nakład Komisja Historyczna ZG PTTK, Warszawa.
  • Biblioteczka Organizatora Turystyki, kilka tyt. 1967-1969, Krakowski Oddział PTTK, Kraków, wydawca i nakład Krakowski Komitet KFiT.
  • Biblioteczka Społecznego Opiekuna Zabytków, 8 tyt. 1967-1976, nakł. 650-2000, wydawca Dolnośląska Komisja Opieki nad Zabytkami PTTK, Wrocław.
  • Szlaki Turystyczne Województwa Katowickiego, 6 tyt. 1972-1975, wydawca o nakład PTTK Oddział Gliwice.
  • Biblioteczka Szkoleniowa, 11 tyt. 1972-1980, wydawca Krakowskie Koło Przewodników Miejskich PTTK.
  • Biblioteka "Barbakanu Warszawskiego", 5 tyt. 1972-1983, wydawca i nakład Komitet Warszawskich Dni Turystyki i in. oraz Okręg Warszawski PTTK.
  • Biblioteczka Szkolnych Klubów Krajoznawczo-Turystycznych-PTTK, 14 tyt. 1979-1990, nakł. 10 tys. i 20 tys., ZG PTTK, Komisja Młodzieżowa, następnie Rada Programowa ds. Młodzieży Szkolnej, wydawca Zakład Wydawniczo-Propagandowy, następnie Wydawnictwo PTTK "Kraj".
  • Materiały metodyczno-szkoleniowe ZG PTTK, 8 tyt., 1982-1986, nakł. 3 tys., ZG PTTK Centralny Ośrodek Kadr Turystycznych.
  • Biblioteka Opiekuna Społecznego PTTK nad Zabytkami, kilka tyt. 1983, nakł. 20 tys., Komisja Opieki nad Zabytkami ZG PTTK, red. J.Kołodziejczyk, wydawca. Sport i Turystyka, Warszawa 1983.
  • Biblioteka Regionalna, 16 tyt. 1983-1989, Zarząd Wojewódzki PTTK w Kielcach.
  • Biblioteczka Turysty Górskiego, 18 tyt. 1984-1990, nakł. 10-14 tys., wydawca Wydawnictwo PTTK "Kraj", Redakcja Wydawnictw Górskich i Narciarskich, Warszawa-Kraków.
  • Biblioteka R[egionalnej] P[racowni] K[rajoznawczej], 2 tyt. 1985, 1986, nakł. 2 tys., Zarząd Wojewódzki PTTK w Szczecinie.
  • Biblioteczka Działacza Koła Zakładowego PTTK, kilka pozycji ?, 1987, nakł. 5 tys., Komisja Kół i Oddziałów Zakładowych ZG PTTK, Warszawa, wydawca Wydawnictwo PTTK "Kraj".
  • Biblioteka Suwalska Krajoznawcy, 1 tyt. 1999, Oddział PTTK w Suwałkach, Regionalna Pracownia Krajoznawcza.

Pozycje wydawnicze innych edytorów (wybór)

  • Polska Biblioteka Turystyczna, seria przewodników 16 tyt. 1920-1925, nakład Ministerstwo Robót Publicznych, Wydział Turystyki, wydawca "Książnica Polska Tow. Naucz. Szk. Wyższ." Lwów-Warszawa, red. i autor dr. M.Orłowicz.
  • Biblioteczka Geograficzna "ORBIS", 14 tyt. 1924-1927, wydawca i nakład Księgarnia Geograficzna "ORBIS", Kraków, red. Ludomir Sawicki.
  • Biblioteka Geograficzno-Dydaktyczna, 14 tyt. 1929-1938, wydawca i nakład Zjednoczone Zakłady Kartograficzne i Wydawnicze "Książnica Atlas". Lwów, red. St. Pawłowski.
  • Biblioteczka Regionalna Mazowsza Płockiego, 3 tyt. ?, 1934-1936, wydawca Bracia Dytrychowie, Płock.
  • Biblioteka Turystyczna Orbisu, kilka tyt. 1935-1938, wydawca i nakład PBP Biuro Podróży "Orbis" Warszawa.
  • Seria broszur krajoznawczych, 20 tyt. ? 1935-1939, (m.in. wersje obcojęzyczne), wydawca Ministerstwo Komunikacji oraz Liga Popierania Turystyki i Polskie Koleje Państwowe, Warszawa, red. dr. M.Orłowicz.
  • Seria przewodników krajoznawczych (kontynuacja cyklu wyd. 1924-1926), 14 tyt., 1946-1949, wydawca i nakład Wydział Turystyki Ministerstwa Komunikacji.
  • Popularna Biblioteka Krajoznawcza, popularne przewodniki turystyczne i wczasowiskowe 10 tyt. 1946-1947 oraz nowa seria 39 tyt. 1947-1950, nakł. 10 tys., wydawca Warszawska Spółdzielnia Wydawnicza Polskie Archiwum Krajoznawcze i Fotografii Dokumentalnej (PAKiFD), Warszawa, Dział Wydawnictw Krajoznawczych, Turystycznych i Uzdrowiskowych (w porozumieniu i przy współpracy z PTK), red. dr Kazimierz Saysse-Tobiczyk.
  • Popularna Biblioteka Krajoznawcza, kilka tyt. 1948, wyd. j.w. wspólnie z Polskim Związkiem Kajakowym.
  • Popularna Biblioteka Krajoznawcza, 14 tyt. d.c. wcześniejszej serii PAKiFT 1950-1951, nakł. 10 tys. oraz nowa seria 30 tyt. 1951-1952, nakł. 7,5 tys., wydawca Spółdzielczy Instytut Wydawniczy "Kraj" (SIW "Kraj"), Warszawa (w porozumieniu i przy współpracy z PTTK), red. K. Saysse-Tobiczyk, następnie M. Sobański.
  • Popularna Biblioteka Wczasowa, 37 tyt. ? 1950-1951, nakł. 10 tys., nakład Fundusz Wczasów Pracowniczych i CRZZ, wydawca SIW "Kraj", red. M.Sobański.
  • Biblioteka Turystyczna, 30 tyt. 1951-1953, nakł. 20 tys., wydawca i nakład oraz red. j.w.
  • Biblioteczka Wycieczek Świątecznych, seria "Wczasy i wycieczki jednodniowe z...", kilka tyt., 1951-1953, nakł. 10 tys., wydawca SIW "Kraj", Warszawa.
  • Biblioteczka Wczasowa, 12 tyt. 1955, nakł. 5 tys., wydawca "Sport i Turystyka", Warszawa, red. J.Wojsznis, wyd. na zlecenie Komitetu d.s. Turystyki.
  • Turystyka. Uzdrowiska, Wczasy, 20 tyt. ? 1958-1966, nakł. 20 tys., wydawca "Sport i Turystyka", Warszawa.
  • Biblioteka Etnografii Polskiej, 54 tyt. 1956-1999, wydawca i nakład Polska Akademia Nauk Instytut Historii Kultury Materialnej, red. W.Dynowski.
  • Krajoznawcza Biblioteka Instrukcyjna, kilka tyt. 1959, ZG PTTK, Warszawa, wydawca ?
  • Biblioteczka Krajoznawcza, 20 ? tyt. 1960-1967, SWOKT przy Kuratorium PRN w Szczecinie, nakładem Wojew. Ośr. Inf. Tur. w Szczecinie, wydawca "Sport i Turystyka", Warszawa.
  • Biblioteczka "Poznaj swój kraj", 1 tyt. 1961, nakł. 5,5 tys., Redakcja miesięcznika "Poznaj swój kraj", oprac. Zakład Językoznawstwa PAN w Warszawie, wydawca Ministerstwo Oświaty, Warszawa.
  • Biblioteczka krajoznawcza, kilka tyt. 1963, wydawca i nakład Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki PRN w Pyrzycach, woj. szczecińskie.
  • Biblioteczka krajoznawcza, kilka tyt. 1964, wydawca i nakład Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki w Dębnie Lubuskim..
  • Biblioteczka PTSM, informator dla wycieczek młodzieżowych, okolice schronisk 88 tyt. 1964-1975, nakł. 2,5-7 tys., wydawca i nakład Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych, red. J. Barewska.
  • Biblioteka (także Biblioteczka) Geograficzna POLSKA, 15 tyt. ? 1974-1987, wydawca i nakład Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
  • Biblioteczka Informatora, kilka tyt. 1976, wydawca i nakład Centralny Ośrodek Informacji i Reklamy Turystycznej, Warszawa.
  • Wczasy turystyczne w górach, 10 tyt. 1982, wydawca Wydawnictwo PTTK "Kraj".
  • Biblioteka Beskidzka, 4 tyt. 1984, wydawca Beskidzka Oficyna Wydawnicza Beskidzkiego Towarzystwa Społecznego-Kulturalnego.
  • Biblioteczka Przewodników po Uzdrowiskach i Miejscowościach Wczasowych, 7 tyt. ? 1978-1985, nakł. 20 tys., wydawca Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa.
  • Biblioteczka Organizatora Turystyki Wiejskiej, 10 tyt. 1986, wydawca Centralny Ośrodek Informacji Turystycznej, Warszawa.

Literatura

  • Chowański A., Przewodniki dla nowych turystów, "Wierchy" R 20:1950-1951, s. 221.
  • Cybulski R., Serie książek kieszonkowych w Polsce w latach 1966-1972, Warszawa 1972.
  • Encyklopedia wiedzy o książce, Wrocław-Warszawa-Kraków 1971.
  • Kowalski W., Wczasy krajoznawcze FWP CRZZ, Warszawa 1950.
  • Lenartowicz St., Organizacja turystyki powszechnej w Polsce, "Ziemia" 1949, 1, s. 4-9.
  • Protokóły z zebrań Prezydium ZG PTK i ZG PTTK 1947-1954.
  • Saysse-Tobiczyk K., Cztery lata pracy Polskiego Archiwum Krajoznawczego i Fotografii Dokumentalnej, "Świat Fotografii" 1950, z. 13, s. 39-32.
  • Sprawozdania z działalności ZG PTTK 1951-1976.

Sprawdź nasz XHTML 1.0!
Strona Komisji Historii i Tradycji Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.
© Wszelkie prawa zastrzeżone.